Syria thành đấu trường thử nghiệm vũ khí không chiến Nga

Su-30SM và dòng Su-27SM của Nga lần đầu tiên sẽ được triển khai trong môi trường thực chiến ở Syria sau nhiều lần nâng cấp.

 

Tiêm kích Su-30SM của Nga. Ảnh: Aviationist

Nga đang cân nhắc triển khai hơn 12 chiếc tiêm kích Su-30SM và biến thể nâng cấp Su-27SM3 Flanker tới căn cứ không quân của họ ở Latakia, Syria để hộ tống các máy bay thực hiện nhiệm vụ không kích diệt phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) sau vụ Su-24 của nước này bị Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ, theo Kommersant.

Đây là động thái mới nhằm tăng cường khả năng tự vệ của Nga, sau khi triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa phòng không tối tân S-400 và tuần dương hạm tên lửa Moskva tới khu vực này cuối tuần trước.

Theo chuyên gia quân sự Dave Majumdar của National Interest, đây là động thái được dự đoán trước bởi Nga đã tuyên bố máy bay tiêm kích của họ sẽ hộ tống tất cả các cường kích thực hiện nhiệm vụ trong tương lai ở Syria.

"Tất cả các hoạt động tấn công đường không sẽ được tiến hành chỉ khi nào có sự bảo vệ của chiến đấu cơ", trung tướng Seigei Rudskoy, một chỉ huy cao cấp trong Bộ Tổng tham mưu của Nga cho biết hôm 25/11.

Tuy nhiên Nga hiện không có đủ tiêm kích ở Syria để đảm bảo hộ tống máy bay ném bom, bởi vậy việc triển khai thêm các máy bay chuyên về không chiến là điều dễ hiểu.

Nga cũng vừa tuyên bố trang bị tên lửa không đối không dẫn đường chính xác cho các máy bay tiêm kích Su-34 của mình hoạt động ở Syria, theo Sputnik. Đại tá Igor Klimov, phát ngôn viên không quân Nga  cho hay các tên lửa này "có khả năng bắn trúng mục tiêu ở khoảng cách 60 km".

Thử thách thực chiến

Việc Nga triển khai các tiêm kích tiên tiến và các hệ thống phòng không không chỉ giúp bảo vệ máy bay ném bom của họ trước bất cứ mối đe dọa nào, mà còn là cơ hội để quân đội Nga thử nghiệm các vũ khí mới trong môi trường tác chiến thực tế, theo giới phân tích.

Căn cứ vào tuyên bố của đại tá Klimov, ông Majumdar cho rằng tiêm kích bom Su-34 Nga nhiều khả năng mang theo tên lửa không đối không mới Vympel R-73 và các tên lửa sử dụng radar dẫn đường bán chủ động Vympel R-27R1 hoặc R-27ER1.

Chuyên gia này cho biết vì những lý do chưa rõ ràng, các máy bay chiến đấu của Nga, kể cả tiêm kích tối tân Su-30SM, đều đang sử dụng tên lửa tương đối lạc hậu R-27 thay vì R-73 hoặc R-77, phiên bản tên lửa dẫn đường radar chủ động hiệu quả hơn rất nhiều.

Ông Majumdar giải thích rằng có lẽ không quân Nga chỉ tập trung vào mua máy bay tiên tiến mà không để ý tới việc sắm các loại vũ khí phù hợp để trang bị cho các chúng, một hiện tượng khá phổ biến trong các lực lượng không quân trên thế giới. Cuộc chiến ở Syria chính là cơ hội quý báu để Nga thử nghiệm trong môi trường thực tế các loại vũ khí không chiến mới của họ.

Theo nguồn tin tờ Kommersant có được từ Bộ Tổng tham mưu Nga, Moscow ban đầu đã dự kiến triển khai các hệ thống phòng không cũ hơn như S-300PS tới Syria, tuy nhiên sự cố Su-24 bị bắn rơi hôm 24/11 đã mở ra cơ hội triển khai S-400 để "thử nghiệm trong các điều kiện thực tế".

Tương tự, đây là lần đầu tiên tiêm kích Su-27SM3 được triển khai tác chiến sau nhiều lần nâng cấp. Không như các biến thể tối tân Su-27 Flanker khác, phiên bản Su-27SM3 này là bản nâng cấp từ nguyên mẫu ban đầu vốn đã từng phục vụ trong các lực lượng không quân Xô Viết và Nga nhằm đạt các tiêu chuẩn hiện nay.

Dòng Su-27SM được tích hợp bộ khung máy bay chắc chắn, buồng lái bằng kính được nâng cấp, các hệ thống tác chiến điện tử mới và mang theo nhiều loại vũ khí mới. Su-27SM3 cũng được nâng cấp các hệ thống kết nối dữ liệu và một loại radar mới, có thể là phiên bản quét điện tử của radar N001VEP.

Với các nâng cấp này, Su-27SM3 được đánh giá là loại tiêm kích đa nhiệm thế hệ 4+ có khả năng không chiến hiệu quả gấp đôi phiên bản trước đó là Su-27S, trong khi hiệu quả tấn công các mục tiêu mặt đất cao hơn gấp ba lần.

Su-27SM đang đứng trước cơ hội được tham gia thực chiến đầu tiên sau nhiều lần nâng cấp. Ảnh: EnglishRussia

Thổ Nhĩ Kỳ là đồng lõa hay kẻ thù của IS

Cáo buộc gay gắt từ Nga rằng Thổ Nhĩ Kỳ đồng lõa với khủng bố khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu Ankara có bao giờ hỗ trợ IS và làm ngơ để chiến binh vượt biên gia nhập nhóm cực đoan hay không.

 

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Atlantic Sentinel

Sau vụ cường kích Nga Su-24 bị Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi tại biên giới Syria hôm 24/11, Tổng thống Nga Putin đã gọi hành động này là "đâm sau lưng" và cáo buộc Ankara làm vậy để bảo vệ nguồn cung dầu mỏ từ IS cho nước này, theo AFP.

Đáp lại, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan tuyên bố sẽ từ chức nếu Nga đưa ra được bằng chứng nước mình mua bán dầu mỏ với IS. "Tôi sẽ tuyên bố một cách mạnh mẽ tại đây. Nếu điều đó được chứng minh, sự cao quý của đất nước chúng tôi sẽ buộc tôi phải rời khỏi chức vụ", ông Erdogan nói.

Thổ Nhĩ Kỳ đã bao giờ hỗ trợ IS chưa?

Về mặt chính thức, Thổ Nhĩ Kỳ đã liệt IS vào danh sách các tổ chức khủng bố, đe dọa tới lãnh thổ nước này. Nhưng theo AFP, hiện giới phê bình có nhiều tiếng nói chống lại Ankara, khi cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ đã trực tiếp khuyến khích sự trỗi dậy của IS tại Syria, thậm chí hưởng lợi từ thành công của nhóm khủng bố này.

Những người chỉ trích Ankara cáo buộc họ đã ngó lơ hoặc thậm chí hỗ trợ cho IS như một đồng minh hữu ích trong cuộc chiến với chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad, người ông Erdogan muốn phải rời ghế.

Thổ Nhĩ Kỳ thì giận dữ bác bỏ nhận định này, khi ông Erdogan tuyên bố IS "không liên quan gì tới người Hồi giáo", và nhấn mạnh Ankara xem đây là nhóm khủng bố ngay khi chúng trỗi dậy.

Ngoài ra, trong năm nay, Thổ Nhĩ Kỳ cũng từng bị rung chuyển bởi 3 vụ tấn công được tin là do IS thực hiện: một cuộc tấn công vào cuộc tuần hành của đảng Dân chủ Nhân dân (HDP) thân người Kurd, một vụ đánh bom tự sát nhằm vào thị trấn Suruc có người Kurd chiếm đa số gần biên giới Syria, và vụ đánh bom Ankara hôm 10/10, làm 103 người thiệt mạng.

Dù vậy, theo những thông tin chưa bị bác bỏ, IS và Ankara đã đàm phán bí mật để giúp 49 công dân Thổ Nhĩ Kỳ được trả tự do. Họ bị bắt cóc hồi tháng 6/2014 tại lãnh sự quán Thổ Nhĩ Kỳ ở thành phố Mosul, Iraq.

Tháng 10/2014, Phó tổng thống Mỹ Joe Biden từng khiến ông Erdogan tức giận khi khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ "quá quyết tâm" lật đổ ông Assad, đến mức họ tài trợ và chu cấp cho bất kỳ ai chiến đấu chống lại chính quyền Syria, bao gồm cả các phần tử jihad.

Thổ Nhĩ Kỳ có mua dầu từ IS không?

Trong cáo buộc nặng nề nhất nhắm vào Thổ Nhĩ Kỳ, ông Putin hồi đầu tuần khẳng định Ankara bắn rơi máy bay nước mình để bảo vệ việc chuyển dầu từ vùng IS kiểm soát ở Syria sang Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhà lãnh đạo Nga tuyên bố ông có thông tin cho thấy dầu từ khu vực IS kiểm soát ở Syria "được vận chuyển trên quy mô công nghiệp vào Thổ Nhĩ Kỳ". Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu đã bác bỏ những cáo buộc này là "vô căn cứ".

IS hiện kiểm soát hầu hết những giếng dầu chính tại Syria, bao gồm các giếng dầu tại tỉnh Deir Ezzor. Đây là khu vực sản xuất dầu lớn nhất của nước này, với hai mỏ lớn là Al-Omar và Tanak. Trước chiến tranh, Al-Omar có công suất 30.000 thùng/ngày.

"Chúng tôi không biết số lượng hoặc thông qua công ty nào nhưng rõ ràng IS bán một phần dầu của mình sang Thổ Nhĩ Kỳ", một nguồn tin ngoại giao phương Tây nói với AFP.

Nihat Ali Ozcan, chuyên gia an ninh tại cơ quan nghiên cứu TEPAV ở Ankara, cho biết hoạt động buôn lậu dầu qua biên giới Syria đã tăng lên, do chính sách mở cửa với người tị nạn Syria của ông Erdogan, nhưng không nhất thiết là dầu của IS.

"Chuyện này vẫn diễn ra trước sự xuất hiện của IS, thông qua một mạng lưới những kẻ buôn người Syria và Thổ Nhĩ Kỳ, nó đã tồn tại từ rất lâu", Ozcan nói. "Nó không diễn ra với quy mô thương mại và đang ngày càng thu hẹp do Thổ Nhĩ Kỳ đang thắt chặt kiểm soát biên giới", ông nói thêm.

IS đang kiếm hàng triệu USD mỗi ngày từ buôn bán dầu lậu. Ảnh minh họa: Sputnik

Thổ Nhĩ Kỳ ngó lơ cho phiến quân tới Syria?

Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã bị các đồng minh phương Tây chỉ trích vì không thể ngăn chặn dòng phiến quân IS tới Syria, thông qua đường biên giới dài 911 km.

Nhưng Ankara đang có hành động mạnh mẽ hơn chống lại IS và kêu gọi phương Tây tăng cường hợp tác tình báo, để chiến đấu hiệu quả hơn sau một loạt các vụ tấn công trên lãnh thổ Thổ Nhĩ Kỳ cũng như tại Paris.

Vài tháng gần đây, Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường đột kích các nghi phạm jihad tại các thành phố, bao gồm Istanbul. Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ gần như ngày nào cũng báo cáo về các vụ bắt giữ phần tử jihad tìm cách vượt biên.

Theo giới chức Thổ Nhĩ Kỳ, khoảng 26.600 nghi phạm jihad khắp thế giới đã bị nước này đưa vào danh sách cấm nhập cảnh. Nước này cũng đang xây một bức tường bê tông chạy dọc theo biên giới với Syria tại tỉnh Hatay ở phía nam.

Một nguồn tin ngoại giao phương Tây cho biết Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu "trả lời các câu hỏi của chúng tôi" sau loạt vụ khủng bố Paris hôm 13/11, làm 130 người thiệt mạng. IS đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công.

"Chúng tôi còn rất lâu mới đạt được sự hợp tác hiệu quả. Nhưng đã có một số tiến triển, và không thể phủ nhận điều đó".